မြန်မာ့လူ့အခွင့်အရေး အနိမ့်ဆုံးအခြေအနေသစ်ကို ရောက်နေကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ သတိပေး

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဆိုးရွားနေပြီးသား လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေဟာ “အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သစ်” တခုအထိ ကျဆင်းလာနေပြီး တရားမဝင်သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လည်ရေးစခန်းတွေ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံးရဲ့ ဇွန် ၁ ရက်ကနေ မေ ၃၁ ရက်အထိ တစ်နှစ်တာ အခြေအနေတွေကို လေ့လာထားတဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ အရပ်သားတွေဟာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ နေရပ်စွန့်ခွာရမှုတွေကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး ဗော်လ်ကာ တာ့ခ်က မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း “ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုနဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု” တွေ မြင့်တက်နေပြီး အခြေအနေဟာ အလွန်စိုးရိမ်စရာကောင်းတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတကာအစိုးရတွေ၊ ကုမ္ပဏီတွေ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေ ဒါမှမဟုတ် နှုတ်ဆိတ်နေမှုတွေအပေါ် အလေးအနက် ပြန်လည်သုံးသပ်ကြဖို့ကိုလည်း တာ့ခ်က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

လက်ရှိမှာ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာအထီးကျန်မှု အခြေအနေကို ဖြေလျှော့ကာ သံတမန်ရေးအရ အသိအမှတ်ပြုမှု ရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းနေပြီး အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ လာအိုနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတွေကိုလည်း သွားရောက်ခဲ့သလို စစ်တပ်ရဲ့ အာဏာထိန်းချုပ်မှုနဲ့ တရားဝင်မှုရရှိရေး အစဉ်တစိုက် ကြိုးပမ်းနေတာက အရပ်သားတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ဒုက္ခနဲ့ အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတွေကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေခဲ့တယ်လို့ အစီရင်ခံစာက ဆိုပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က အရပ်သားပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကဏ္ဍအသီးသီးကို အကြောက်တရားနဲ့ ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းရေး နည်းပညာအသစ်တွေကို အသုံးပြုနေတယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အလားတူ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်နဲ့ အာရက္ခတပ်တော်တို့က ရိုဟင်ဂျာလူနည်းစုအပေါ် ကျယ်ပြန့်ပြီး စနစ်ကျတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ကျူးလွန်နေတယ်လို့ အစီရင်ခံစာက ဆိုပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း တရားမဝင်သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု၊ လူကုန်ကူးမှုနဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လည်ရေးစခန်းတွေလို တရားမဝင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေဟာ ပဋိပက္ခအတွက် ငွေကြေးရင်းမြစ်တစ်ခု ဖြစ်လာနေပြီး လူ့အခွင့်အရေးအကျပ်အတည်းတွေကို ပိုမိုဆိုးရွားလာစေတယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒေသခံလူထုတွေဟာ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လည်ရေးစခန်းတွေအပေါ် ပိုမိုမှီခိုလာနေပြီး အဆိုပါစခန်းတွေဟာ ဒေသခံလူထုရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ယုံကြည်မှုရရှိဖို့ လမ်းတွေ၊ ကျောင်းတွေနဲ့ ရေတွင်းတွေ တည်ဆောက်ပေးနေကြတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံးရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာအဖွဲ့ အကြီးအကဲ ဂျိမ်းစ် ရိုဒ်ဟေဗာ က ဆိုပါတယ်။

ဒါ့အပြင် သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေကနေ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းအမြောက်အမြား မြစ်ချောင်းများအတွင်း စီးဝင်နေပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုနဲ့ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးတွေကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေလျက်ရှိတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂအစီရင်ခံစာက ဆိုပါတယ်။

အချက်အလက်တွေအရ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းအများစုဟာ အိမ်နီးချင်း တရုတ်စျေးကွက်အတွက် ရည်ရွယ်လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံက သတ္တုတူးဖော်ထုတ်လုပ်မှုနဲ့ တရုတ်ဈေးကွက်အကြား ကုန်သွယ်စီးဆင်းမှုဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၄ ဘီလီယံအထိ ရှိခဲ့တယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

Ref & Photo; AFP